Dünyadaki tüm ülkelerin kendi toplumlarının taleplerini karşılamak için mal ve hizmete ihtiyacı vardır. Mal/hizmet üretimi ise kendine has bir takım kaynakları gerektirir. Ancak her ülkenin kaynakları kısıtlıdır ve üretim için her kaynağa sahip olması mümkün değildir. Dolayısıyla tüm üretim ihtiyacını kendi içinden karşılayamaz. Bunun için diğer coğrafyalardan tedarik desteğine ihtiyaç duyar. İşte bu ihtiyaç dış ticaret ile karşılanır. Tanım olarak Dış ticaret nedir? diye soracak olursak; uluslararası sınır ve bölgeler arasında karşılıklı mal ya da hizmet alışverişi olarak tanımlayabiliriz.

Dış ticaret ikiye ayrılır: 1. İhracat (export) 2. İthalat (import).

İhracat her ne kadar ithalattan daha önemli görünse de dış ticaret ülke ekonomileri bakımından iki ayaklıdır. İhracat kalemleriniz özellikle hammadde ihracatından ziyade katma değerli ürün ağırlıklı ise, üretimde kullanılan tüm ara malları, yedek parçaları ve kaynakları kendi ülkenizde bulmanız, bulsanız da maliyet açısından uygunluğu mümkün olmayabilir. Dolayısıyla üretiminizde kaliteli ve rekabetçi olabilmek için ihtiyaç duyduğunuz tamamlayıcı maddelerde ithalata başvurmanız gerekebilir. Bu da ithalatın gerekli durumlarda gayet faydalı olduğunu göstermektedir. Burada dikkat edilmesi gereken şey, döviz girdisinin döviz çıktısından daha fazla olması gerektiğidir. Eğer ithalatı yaparken dışarıya çıkardığımız dövizler ihracatımızda bize daha fazla döviz kazandıracaksa elbette ki bu doğru yapılan bir ticarettir.

Üretimle ilgili yapılan ithalatın dışında yapılması fayda sağlayacak ya da yapılması mecburi ithalat durumları da mevcuttur. İthalat sadece üretime katkı sağlasın diye değil, aynı zamanda yaşam kalitemizi ve teknolojimizi de dünyadaki gelişmiş ülkelerin yaşantısından geri bırakmamak için de yapılır. Devletler ısınma, barınma, gıda, savunma vb amaçlar için kendinde olmayan ya da yeterli gelmeyen kaynakları ithal etmek durumundadır. Buna Türkiye’nin doğalgaz, enerji ithalatı örneklerini verebiliriz. Özel sektörde ise yine aynı şekilde tüketicilerin ihtiyacına yönelik yabancı marka giyim, gıda, teknolojik cihazlar ve otomobillerden uçaklara kadar birçok kalem sayılabilir.

İHRACAT

İhracat, bir malın ya da ekonomik değerin yürürlükteki ihracat mevzuatı ve gümrük mevzuatına uygun şekilde yurt (gümrük bölgesi) ya da bölge (serbest bölgeler) dışına çıkartılmasıdır. Bu aşamada ihracatı dolaylı ve dolaysız ihracat olarak ikiye ayırabiliriz.

Dolaylı İhracat

Dolaylı ihracat, işletmenin kendinden bağımsız bir aracı kurumla ihracatı gerçekleştirmesi diyebiliriz. Bunlara örnek olarak dış ticaret şirketleri, komisyoncular, ihracatçı ve ithalatçı tüccarlar, yabancı uyruklu temsilciler, ihracatçı birlikleri ve kooperatifler, ihracat yönetim şirketleri gibi bir takım şirketler örnek gösterilebilir.

Dolaysız İhracat

Dolaysız ihracat ise üretici firmaların aracı kullanmadan kendi ürün ve hizmetlerinin satışını yapmalarına denir.

Dış Ticaret, Lojistik ve Gümrükleme
Dış ticaret, ihracat lojistik ve gümrükleme operasyonları

İhracat Genel Aşamaları

#1 İhracatçı sıfatının kazanılması

  • Tacirlik sıfatının kazanılması, vergi mükellefi olmak
  • İlgili ihracatçı birliğine üye olunması
  • Mükellef yazısının ve şirket belgelerinin gümrüklere bildirimi (ihracatın yapılacağı gümrüğe) zorunludur.

#2 Pazar araştırması ve müşteri tespiti

Pazar araştırması ve müşteri tespiti için ilgili yazıları okuyabilirsiniz.

Nasıl ihracat yapılır – Aşama 4

Nasıl ihracat yapılır – Aşama 5

#3 Müşteri ile müzakere ve anlaşmanın sağlanması

Müşteri ile iletişim kurabilmek için müşterinin bulunduğu ülkenin dilini bilmek ne kadar mükemmel bir avantaj olsa da tüm dilleri bilmek pek mümkün değildir, ancak ticarette en yaygın kullanılan dil olan İngilizce mutlaka öğrenilmelidir ki bu sayede dünyanın her yerindeki potansiyel müşterilere ulaşabilirsiniz.

Müzakere aşamasında görüşmeler çoğunlukla e-mail aracılığıyla yapılır. Bu sayede yaptığınız tüm görüşmeler kayıt altında olur ve gerekli gördüğünüz durumlarda eski tarihli yazışmalarınıza dönerek ihtiyacınız olan bilgilere tekrar ulaşabilirsiniz. Telefon görüşmelerinin dezavantajı geriye gidip bakacağınız bir kaydınızın olmamasıdır. Telefonun en büyük avantajı ilk temasta karşı tarafın ilgisini direkt olarak kendinize çekmenize imkan vermesidir. “Cold Calling” pazarlama yönteminde email pazarlamasından farklı olarak kendinizi bizzat tanıtma imkanını yakalar ve satış gerçekleşmeyecek de olsa isminizi karşı tarafa dinletmiş olursunuz.

Görüşülecek detayları ise genel olarak şöyle sıralayalım:

  • İhraç edilecek ürünün kalitesi ve teknik özellikleri gibi konular
  • Ürünün miktar-fiyat pazarlığı
  • Ambalaj ve mastır paketleme
  • Teslim şekilleri
  • Ödeme şekilleri
  • İthalatçı ülkenin gümrüğünde istenen gerekli belgelerin sorulması
  • Gerek duyulması durumunda gözetim raporlarının düzenletilmesi
  • Konuyla ilgili diğer detaylar

Eğer yapılan görüşmelerde anlaşma sağlanmışsa ihracatçı tarafından proforma fatura hazırlanır ve kontrol edip onaylaması için alıcıya e-mail ortamında gönderilir. Eğer varılan anlaşmada ödeme şekli akreditif olarak belirlenmişse akreditifle ilgili kuşat metni tarafımıza gelmeden kesinlikle üretime başlanılmamalıdır.

#4 İhracat için malların hazırlanması

#5 İlgili evrakların (vesaiklerin) hazırlanması

İhracat evraklarının hazırlanması, malların sevk aracına teslimi (lojistik) ve gümrükleme eş zamanlı yürütülür.

Türkiye gümrüğü için hazırlanması gereken evraklar, bazı ürünlerde ekstra istenen belgeleri hariç tutarsak (gümrük müşavirinize sorduğunuzda gerekli evrakları size söyleyecektir) ana belgeler şunlardır:

  • Gümrük beyannamesi (yetkilendirmiş olduğunuz gümrük müşaviriniz sizin adınıza hazırlayacaktır)
  • Türkçe fatura
  • Türkçe çeki listesi
  • Eğer alıcınızın ülkesi ile Türkiye arasında Serbest Ticaret Anlaşması (STA) veya Gümrük Birliği Anlaşması varsa Dolaşım Belgesi de evraklara eklenecektir. Eğer aradaki anlaşma STA ise gerekli dolaşım belgesi evrakı EUR-1’dir (Örn. İsrail, Tunus). Eğer Gümrük Birliği anlaşması varsa gerekli dolaşım belgesi evrakı A.TR’dir (Örn. Almanya, Fransa). Bu belgeleri de gümrük müşaviriniz düzenleyeceği için sizin yapmanız gereken bir şey yoktur. İşlem tamamlandıktan sonra gümrük müşaviriniz daha sonra size belgeleri kendi hizmet faturasıyla birlikte teslim edecektir.

İthalatçı ülke için hazırlanması gereken evrakların neler olduğundan emin değilseniz alıcınıza sorarak öğrenebilirsiniz. Temel belgeler şunlardır:

  • Teslim şekli CIF, CnF olarak anlaştıysanız Konşimento, CMR, CIM, Havayolu konşimentosu belgelerinden biri. (bu evrakı lojistik hizmetleri sağlayıcısı forwarderınız düzenleyecektir, sizin yapmanız gereken bir şey yok). Eğer teslim şekli FOB olarak anlaştıysanız alıcınızın lojistik acentesi düzenleyecektir.
  • İngilizce fatura (Commercial Invoice) – (resmi faturanıza benzer bir taslağı excel, word vs formatında hazırlayarak evrak haline getirebilirsiniz).
  • İngilizce Çeki Listesi (Packing List).
  • İlgili dolaşım belgesi (A.TR, EUR1).
  • Menşe Şahadetnamesi (Certificate of Origin – CeO).
  • Bitki Sağlık Sertifikası (ihraç edilecek ürün eğer işlenmemiş tarım ürünü ise).
  • Gerekli diğer belgeler.

#6 Nakliye aşaması

Yukarıda bahsedilen vesaikler hazırlanırken aynı zamanda yükleme organizasyonu da yapılır. Taşımanın gemiyle olacağını farz edelim. Eğer FOB ise alıcınızın size bilgilerini göndermiş olduğu acente ile, CIF ya da CnF ise sizin kendi anlaştığınız acente ile görüşülür. Acentenin sizin onayınız dahilinde adınıza almış olduğu rezervasyonun yapıldığı gemiye yüklenmek üzere fabrikadan tıra yüklenir ve limana gönderilir. Artık iş acente ve gümrükçünüz arasındadır. Hemen ardından gümrüklemeye geçilir. Bu arada malın mülkiyetini veya yüklendiğini temsil eden belge ihracatçıya (size) teslim edilir. Bu belgeler şunlardır:

  • Deniz ve hava taşımacılığında: konşimento
  • Karayolu taşımacılığında: CMR
  • Demiryolu taşımacılığında: CIM

Söz konusu belgeler ithalatçınıza verilmek üzere size teslim edilir ya da talimatınızla sizin adınıza alıcınıza acente ya da banka tarafından gönderilir.

FOB Teslim Şekli İle Örnek İhracat Operasyonu

#7 Gümrükleme

Yukarıdaki operasyonlar yapılırken gümrükleme de aynı anda yapılmaktadır. Vekalet vermiş olduğunuz gümrük müşaviriniz konu yüklemenin gümrük işlemlerini yapabilmesi için sizin gümrükçünüzü gemi detayı ve faturayı ibraz ederek önceden bilgilendirmiş olmanız gerekiyor. Gümrükçünüze göndereceğiniz evraklar genel olarak şunlardır:

  • Türkçe fatura
  • Çeki listesi

Evrakları teslim ettikten sonra gümrükçünüz beyannameyi ve gerekli diğer belgeleri (Dolaşım belgesi vs) temin edip adınıza düzenleyecek ve gümrüğe ibraz edecektir. Bu arada nakliye acentesi tarafından konşimento hazırlanır ve artık konteynırınız gümrük sınırını terk etmekte serbesttir. Gümrük evrakları kontrol eder ve malın yurtdışına çıkışına izin verir ve fiili ihracat (in-touch) gerçekleştirilmiş olur. In-touch tarihi için uygulamada gümrüklemenin yapıldığı idarece beyannamenin kapatıldığı tarih dikkate alınır.

Yukarıda bahsedilen aşamalar ihracat işleminin nasıl yapıldığına dair genel bir fikir veriyor. Diğer yazılarda bahsedilen konuları da incelerseniz ihracat hakkında daha çok bilgi edinmiş olursunuz.

İTHALAT

İthalat, ihracat işlemlerinin bir bakıma tersi olduğu ve odağımıza ihracatı aldığımız için ithalatı işlerken ihracat kadar üzerinde durmayacağız, ancak bilmekte de fayda var. Ülkeler dünya genelinde tüketilen tüm ürünleri üretme kapasite ve kabiliyetine sahip olmadıkları için ihtiyaç duydukları hammadde, son kullanıcıya hitap eden bitmiş ürün gibi kalemleri dışarıdan tedarik etmeleri de gayet doğaldır. Günümüzde ve geçmişte tüm güçlü ekonomiye sahip ülkeler sadece ihracatıyla değil ithalatıyla da küresel para sirkülasyonunda önemli role sahiptirler. Ekonomisi güçlü olan gelişmiş ülkeler zenginliğini bir bakıma outsourcing’e borçludur. Bugün tükettiğimiz ünlü markaların üretim yerleri bildiğiniz gibi gelişmekte olan, az gelişmiş ya da gelişmemiş ülkelerdedir. ABD, İngiltere ve Almanya gibi ülkeler ihracatları kadar ithalat bazında da listenin üst sırasında yer alıyorlar. Kısacası İhracatın ithalatı karşılama oranının %100 olması dış ticaret açısından olumludur diyebiliriz. Fazla olması da daha arzu edilen bir durumdur çünkü dış ticaret fazlası vermiş oluyorsunuz.

İthalat bir malın veya ekonomik değerin yürürlükteki gümrük mevzuatı ve ilgili düzenlemeler çerçevesinde fiili ithalatının yapılması ve bedelsiz ithalat hariç, ithalat tutarının kambiyo mevzuatı çerçevesinde ihracatçı ülkeye transfer edilmesidir. İthalatı da bedelli, bedelsiz ve geçici ithalat olarak üçe ayırabiliriz.

Bedelli ithalat: Yukarıda tanımı yapılan ithalata girer.

Bedelsiz ithalat: İthal edilen mal bedelinin yurt dışına transfer edilmemesine denir. Bedava gelen eşya ya da bedelin yurt dışında ödenmiş olması gibi çeşitli nedenler sayılabilir.

Geçici ithalat: Gümrük sınırlarımızdan içeriye giren eşyanın serbest dolaşıma girmeden ve vergisi ödenmeden –ya da kısmen ödenen- belirli bir süre için Türk gümrük sınırları içinde kalmasına denir.

İthalat Genel aşamaları

  • İthalatçı sıfatının kazanılması
  • İhracatçının bulunması
  • Tedarikçi ile müzakere ve anlaşmanın sağlanması
  • Belge ve Malların gelmesi
  • Gümrükleme yapılarak malların teslim alınması

 

2 YORUMLAR

  1. Faydalı bir paylaşım, teşekkürler. Şöyle bir ekleme yapabilirim, gümrükçüye gönderilen gümrük detayı, gümrükleme notası olarak da geçebiliyor. Bu notanın içinde teslim ve ödeme şekliyle beraber mal tanımı, nakliyeci bilgisi gibi ayrıntılar da yer alıyor.

BİR CEVAP BIRAK

Lütfen yorumunuzu yazın
Lütfen adınızı buraya girin

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.