Dış ticarette kullanılan en yaygın teslim şekillerinden biri de FOB (Free on Board) teslim şekli diyebiliriz. FOB teslim şekli deniz yoluyla yapılan taşımalarda uygulanır. Kısaca tanımlamak gerekirse ihracata konu olan ürünün çıkış yerinden (depo, fabrika vs.) ara taşıyıcıyla (konteyner yüküyse tır) yükleme limanına sevk edilmesi ve limandaki ana taşıyıcı olan gemiye yüklemesi sağlanıp sorumluluğun alıcıya devredilmesidir.

Şimdi örnek bir FOB operasyonu gerçekleştirelim. Firmamızın adı “ABC Dış Ticaret Ltd. Şti.” olsun. İhraç edeceğimiz ürün “yassı dere taşı” olsun. İthalatçı ise Almanya’dan “XYZ Stones GMBH” olsun. Bu ihracatın gerçekleşmesi için sevkıyat aşamasına gelene kadar birtakım süreçlerden geçilmiştir. İlk olarak müşteriyle iletişime geçilerek pazarlık yapıldı ve fiyatta anlaşmaya varıldı. Bunun akabinde alıcı firmaya proforma fatura hazırlanıp gönderildi ve alıcı firma da proformayı kaşe imza yaparak onayladı ve e-mail ortamında bize geri gönderdi. Böylece fiyat, teslim ve ödeme şekillerinde anlaşma sağlanmış oldu.

Ardından anlaşma gereği tutarın %50’sinin hesaba yatırılmasıyla üretime başlandı. Alıcıya taahhüt ettiğimiz teslim tarihinde malı yüklemek için işlemlere başlayabiliriz. Bunun için alıcının şirket ünvanı, şirket vergi no, iletişim bilgilerini ve forwarder (lojistik acentesi) bilgilerini iletmesini isteriz.

Aşama 1. Gemi rezervasyonu

Teslim şekli FOB olduğu için alıcının anlaştığı gemi acentesinin iletişim bilgilerini tarafımıza iletmesini isteyerek Türkiye’deki ofisiyle irtibata geçeceğiz. Forwarder’a kendi firmamızın bilgileri, malın özellik ve miktarını belirten bilgiler içeren kap kilo dosyasını hazırlayarak malların sevkiyata hazır olacağı tarihi de belirterek o tarihlerde uygun gemi rezervasyonu alması talimatını vereceğiz.

Gelecek olası cevap şu şekilde olacaktır.

Merhaba Ali Veli Bey,

Gemi bilgisi aşağıdaki gibidir. Dönüşlerinizi bekleriz.

ALICOSTAR P 0291-014W

Bayrak: Liberia

Acente: Bosphorus

Eta İzmir: 14/11

İlk Yükleme: 20/11

Nota Cut Off: 22/11 12:00

Beyanname & Son Dönüş: 22/11 14:00

VGM Cut Off: 22/11 14:00

Yukarıdaki programa bakalım. Gemi ismi bayrak ve acente bilgileri verilmiş. ETA (geminin limanımıza tahmini varış tarihi) belirtilmiş. İlk yükleme tarihi bizim malı limana sokacağımız ilk tarihtir. Bu tarihten itibaren cut-off tarihlerinin bir gün öncesine kadar limana giriş yapmalıyız. Yani 20/11 ve 21/11 tarihlerinde tırın limana giriş yapması gerekiyor. Nota cut off ise yükleme talimatının taşıyıcıya teslim edilebileceği son tarih. Yani forwarder bu tarihe kadar taşıyıcıya malı beyan etmelidir. Beyanname cut off ise gümrükçümüz ihracat beyannamesini taşıyıcının liman içindeki ofisine teslim etmesi için son süredir. VGM ise tartımdır ve eğer konteyner dolumu fabrika yerine limanda yapılacaksa VGM bildirimini forwarder bizim adımıza ofise bildiriyor, eğer tartımı biz yapacaksak vgm bizim sorumluluğumuzda.

Eğer yukarıdaki gemi programı bize uygunsa e-maile şu şekilde cevap veriyoruz.

Merhaba,

20/11/2018 akşam postası liman dolum olarak rezervasyonumuzu almanızı rica ederiz.

Not: Girişler akşam postası ve sabah postası olmak üzere iki şekilde yapılır.

Böylece malların koteynere yüklenme işlemini öğleden sonra liman içerisinde yapmak istediğimizi belirtmiş olduk. Paletli ürünlerimiz tırla limana sevk edilecek.

Aşama 2. Dokümantasyon

Artık yükleme tarihi ayarlandı, booking no alındı ve diğer detaylar programlandığına göre dokümantasyona geçebiliriz.

Hazırlanacak evraklar:

  1. Türkçe Fatura
  2. İngilizce Fatura (Commercial Invoice)
  3. Çeki Listesi (Packing List)

İngilizce Fatura (Commercial Invoice)

Önceden hazırlanmış proforma fatura üzerinde değişiklik yaparak faturaya çevirebilirsiniz. Ardından dosyanın çıktısını alıp kaşe imza yapmanız resmi işlem açısından yeterlidir. Elbette standart matbu formlarınız varsa onu da kullanabilirsiniz.

Çeki Listesi / Packing List

Diğer hazırlayacağımız evrak çeki listedir. Gümrük memurunun kolay anlayabileceği şekilde hazırlamakta fayda vardır. Mümkün olduğunca detaylandırın. Faturada yer alan bilgilerle aynı bilgilere sahip olmalıdır. Konteyner dolumu yapıldıktan sonra konteyner no çeki listesine eklenir ve çeki listesi de artık hazırdır.

Aşama 3. Gümrükçünün bilgilendirilmesi ve Gemi Detayı

Kap kilo bilgisini hazırlayarak alıcının forwarderi ile gemi rezervasyonunu aldık ve bize rezervasyon booking numarası verildi. Ardından İngilizce faturayı hazırladık kaşe imza yaparak dosyamıza koyduk. Packing list’i de hazırladık ancak henüz konteyner no belli olmadığı için draft olarak bilgisayarımızda beklemede. Sıra gümrük işlemlerini adımıza yürütecek olan gümrük müşavirimizin bilgilendirilmesine geldi.

Türkçe faturayı hazırlayıp kesiyoruz. İlk nüshasının taramasını alıp bilgisayarımıza yüklüyoruz. Ardından forwarderin bize iletmiş olduğu gemi bilgilerini, forwarder iletişim bilgilerini ve  booking noyu da ekleyerek gümrükçümüze mail atıyoruz. Ardından fatura orijinali elden teslim edilmelidir.

Merhaba Mehmet Bey,

20/11 ihracatımız gerçekleşecektir. Ekte fatura ve gemi detayı mevcuttur. Bilginizi rica ederim.

Gönderdiğimiz e-mailde gümrük müşavirimiz ihraç edilecek malın fatura ve gemi detayı bilgilerini kullanarak adımıza beyanname açıyor ve alıcının forwerderi ile birlikte koordineli olarak yüklemeyi yapacaklar.

Gemi detayını düzenlemek için hazırlamış olduğunuz çeki listesinin adını gemi detayı diye değiştirerek ve altına bilgileri girerek kullanabilirsiniz.

Aşama 4. Yükleme – Yükleme Notası

Yükleme günü geldi. Organizasyonu limanda konteynere dolum olarak yapmıştık. Sevkiyata hazır olan mallar limana gönderilmek üzere tıra yüklenir ve sevk irsaliyesi kesilerek sürücüye teslim edilir. Ardından mallar limanda konteynere dolumu gerçekleşir ve bize konteynerin mühür ve konteyner nosu gelir. Bunu çeki listesinde boş bıraktığımız alana ekleriz ve artık çeki listemiz de hazırdır; kaşe imza yaparak dosyamıza takabiliriz.

Şimdi lojistik acentasına bir yükleme notası hazırlamamız gerekiyor ki acente verdiğimiz yükleme notasını kullanarak konşimento hazırlayabilsin. Konteyner numarasını ve mühür numarasını yükleme notasına ekliyoruz.

Yükleme notasındaki evrak gönderi şekli iki farklı şekilde yazılır. Alıcınız evrakları original olarak mı istedi yoksa release yapılmasını mı istedi. Original istedi ise “3 copy 3 original” yazıyoruz, release istediyse de “EXPRESS” yazıyoruz. Release istediyse evrakları taratıp e-mail ortamında göndermemiz yeterlidir. Alıcı e-mail çıktılarını ibraz ederek ıslak imzalı evrak olmadan malı çekebilir. Acente gönderdiğimiz bu yükleme notasını referans alarak işlemlere başlıyor ve hazırladığı konşimentonun doğruluğunu onaylamak için bize e-mail olarak iletiyor. Bizde draftın kontrolünü sağlayarak eğer doğruysa onayladığımızı bildiriyoruz ve acente konşimentoyu o şekilde basıyor.

Aynı zamanda konteyner noları gemi detayına da ekleyerek gümrük müşavirimizi bilgilendiriyoruz.

Yani forwarder ve gümrük müşavirine eş zamanlı iki evrak gönderiyoruz. Acenteye yükleme notası, gümrükçüye ise gemi detayı.

Yükleme işlemleri artık bitmiştir.

Aşama 5. Yükleme Sonrası

Konteynerimizi  gemiye bindirdik. Geminin kalkmasını bekliyoruz. Şimdi sırada ne var ona bakalım. Lojistik acentesi ve gümrük müşavirimiz işlemlerini tamamladıktan sonra acenteden lokal masrafların ve konşimento bedelinin bulunduğu fatura gelir ve ödemeyi gerçekleştiririz. Ödeme konşimento teslim edildikten sonra da yapılabilir önce de. Bu acenteyle olan anlaşmamıza bağlıdır. Ödeme yapılmasının ardından acente konşimentoyu basılı olarak 3 orijinal 3 kopya halinde bize gönderir. Gümrük müşavirimiz ise beyanname ve faturayla birlikte ilgili dolaşım belgesini de teslim eder. Dolaşım belgesi ülkeden ülkeye değişir. AB ülkelerinde ATR kullanılırken STA ülkelerinde EUR1 kullanılır. İhracatımız Almanya’ya olacağı için gümrükçümüzden ATR gelir. Artık alıcıya ulaştırılacak evrakları toplamış bulunuyoruz. Neydi bu evraklar:

  1. Commercial Invoice (3 adet)
  2. Packing List (3 adet)
  3. Bill of Lading (3 kopya 3 orijinal)
  4. ATR

Yukarıdaki evraklar standarttır ve ürün cinsi ve ithalatçı ülkeye göre evrakların sayısı ve çeşidi farklılık gösterebilir. Örneğin ürün Tunus’a gidecekse fatura ve çeki listesinin bağlı bulunduğunuz odadan tasdikli hali istenebilir. Ve Tunus bir STA ülkesi olduğu için ATR yerin EUR1 gönderilir. Ayrıca ürün bir gıda ürünü ise bitki sertifikası gerekecektir.

Tüm gerekli evraklar toplandıktan sonra uluslararası posta hizmeti veren kargo şirketleri (Fedex, DHL, UPS vb.) aracılığıyla dosyanızı alıcınıza ulaştırabilirsiniz.

Aşama 6. Satışın sonlanması

Geçmiş olsun! Beyanname kapanmıştır. Gümrük işlemleri bitmiştir. Alıcı, kendi gümrüğüne sizin kargoyla göndermiş olduğunuz evrakları ibraz ederek malı kendi deposuna çekmiştir ve mailiniz gelmiştir.

Dear Ali Veli,

The goods were cleared and we checked at the warehouse. Everything is fine. Enclosed you’ll find the swift of balance payment.

Best Regards,

Peter,

BİR CEVAP BIRAK

Lütfen yorumunuzu yazın
Lütfen adınızı buraya girin

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.